سندرم مثانه دردناک یا سیستیت بینابینی

این مطلب را اشتراک گذاری کنید

سندرم مثانه دردناک یا سیستیت بینابینی (interstitial cystitis) با نام اختصاری IC، که سندرم التهاب مثانه نیز خوانده می­شود نوعی بیماری مزمن و دردناک است که تشخیص آن دشوار است.

با وجود اینکه هیچ درمان قطعی برای آن وجود ندارد، اما با کمک داروها و روش­های درمانی، تحمل آن آسان­تر خواهد بود.

دشواری در تشخیص این بیماری، از آن جهت است که IC، اغلب با طیف وسیعی از علائم شدید مشابه سایر بیماری­ها همراه است؛ لذا متخصصان در تشخیص آن گاهی اشتباه می­کنند.

با اینحال در صورتی که بیمار، بیش از 6 هفته علائمی چون سوزش و تکرر ادرار که علت بروز آن سنگ کلیه و عفونت نباشد، به احتمال زیاد به IC مبتلا است.

علت نام­گذاری این بیماری اهمیتی ندارد، آنچه اهمیت دارد، این است که علائم سیستیت بینابینی چالش های زیادی را برای بیمار به همراه دارد و زندگی اجتماعی، ورزش، خواب و حتی توانایی کارکردن وی را تحت تاثیر قرار می­دهد.

سندرم مثانه دردناک یا سیستیت بینابینی چیست؟

IC نوعی بیماری مزمن مثانه است. مثانه عضوی تو خالی و اندامی عضلانی است که ادرار را در خود ذخیره می کند. مثانه تا زمانی که پر شود، قابلیت باز شدن را دارد.

بعد از پر شدن، پیامی را از طریق اعصاب لگن به مغز ارسال می­کند. این پیام باعث می­شود که احساس کنیم نیاز به دفع ادرار داریم.

با وجود سیستیت بینابینی، این سیگنال­ها دچار اختلال می­شوند. در این اختلال بیمار با وجود حجم کم ادرار نیاز شدید به دفع آن دارد.

در واقع افراد مبتلا به این بیماری زودتر از سایر افراد سالم این پیام را دریافت می­کنند. شرایطی که شرح داده شد همراه با درد و فشار در قسمت زیر شکم بیمار همراه است.

این علائم ممکن است ثابت یا دوره ­ای باشد. این بیماری به دلیل فشار مثانه، منجر می­شود تا بیمار روزانه حدود40-60 مرتبه نیاز به دفع ادرار داشته باشد که این موضوع شب­ها، بر خواب وی تاثیر می­گذارد.

علائم بیماریسندرم مثانه دردناک

علائم IC، از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این علائم گاه ممکن است به طور روزانه یا هفتگی تغییر کنند و یا اینکه ماه­ها و سال­ها همراه بیمار باشند.

حتی گاه ممکن است بدون هیچ درمانی کاملاً رفع شوند. برخی از علائم رایج این بیماری شامل موارد زیر می­شود:

  • احساس فشار در مثانه و دردی که با پر شدن  مثانه شدید­تر می­شود.
  • احساس درد در ناحیۀ شکم، کمر، لگن و مجاری ادراری.
  • درد در ناحیۀ فرج، واژن و قسمت پشت واژن در خانم­ها.
  • درد در آلت تناسلی، بیضه ها و قسمت­های پشت آلت تناسلی در آقایان.
  • احساس نیاز مکرر به دفع ادرار(بیش از میزان نرمال که حدود 7- 8 مرتبه در روز است.)
  • احساس نیاز به دفع ادرار بلافاصله پس از ادرار کردن.
  • احساس درد هنگام آمیزش در خانم­ها.
  • احساس درد هنگام ارگاسم یا پس از آمیزش در مرد­ها.

درد مثانه در بیماران مبتلا به IC می­تواند شامل طیفی از درد­های خفیف یا خیلی شدید باشد. همچنین دفع ادرار در این افراد احتمالاً با سوزش کم یا سوزش خیلی شدید همراه باشد. IC در 5 تا 10 % افراد منجر به زخم مثانه خواهد­شد.

مواردی که ممکن است علائم را تشدید کند:

  • مصرف برخی غذاها و نوشیدنی­ها
  • استرس روحی و جسمی
  • عادت ماهیانه

چه کسانی مستعد ابتلا به IC هستند؟

حدود 90% از بیماران مبتلا به سیستیک بینابینی را خانم­ها تشکیل می­دهند. بر اساس آزمایشات انجام شده در یک منطقه، حدود 3تا 6 % زنان بالغ مبتلا به IC بوده اند.

همچنین در آمریکا، حدود 3 تا 8 میلیون نفر زن مبتلا به IC هستند؛ که این رقم برای آقایان حدود 3/1 % است.

باید گفت که به طور میانگین با شروع دهۀ 40 از زندگی، و به عبارت کلی ­تر، با افزایش سن، خطر ابتلا به IC افزایش می­یابد.

سندرم مثانه دردناک

علت IC چیست؟

علی رغم اینکه دلیل مشخصی برای بیماری سندرم مثانه دردناک یا سیستیت بینابینی وجود ندارد اما برخی از علت­های احتمالی آن در ذیل ذکر شده است.

  • وجود مشکلی در بافت مثانه، که مواد موجود در ادرار آن را تحریک می­کند.
  • حساسیت به برخی  مواد شیمیایی موجود در برخی محصولات مانند، اسپری­های بهداشتی زنانه یا ژل­های اسپرم­کش که ممکن است یک واکنش آلرژیک در مثانه ایجاد کرده و باعث التهاب شود.
  • وجود مشکلی در ادرار که به مثانه آسیب می­زند.
  • وجود مشکل عصبی، که در این صورت مثانه نسبت به برخی مواد که در شرایط معمول، به آن­ها واکنش نشان نمی­داد، احساس درد کند.
  • اختلال در سیستم ایمنی بدن، که ممکن است مثانه را مورد حمله قرار دهد.
  • ابتلا به بیماری دیگری که منجر به التهاب در بدن می­شوند که در این صورت مثانه نیز درگیر می­کند.

روش­ های تشخیص سندرم مثانه دردناک

آزمایش دقیقی برای تشخیص سیستیت بینابینی وجود ندارد. در صورت بروز علائم التهاب مثانه یا سیستیت، مانند تکرر ادرار و درد مثانه می­بایست در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرد.

پزشک علاوه بر بحث در مورد علائم و سوابق بیماری فرد، ممکن است آزمایش های خاصی را برای بررسی بیشتر تجویز کند.

زنان و مردان پیش از هرچیز، می­بایست آزمایش­های لازم در خصوص عفونت ادراری، سرطان مثانه، بیماری­های مقاربتی و سنگ کلیه را انجام دهند.

در زنان آندومتریوز و در مردان، پروستات ملتهب یا سندرم درد مزمن لگن  ممکن است با سیستیت بینابینی اشتباه گرفته شود.

آزمایشات دیگری که برای تشخیص بهتر انجام می­شود:

آزمایش ادرار و کشت ادرار

نمونۀ آزمایش فرد در یک ظرف مانند لیوان جمع­آوری شده و برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده می­شود.

آزمایش حجم ادرار باقی مانده در مثانه

در این آزمایش، با کمک سونوگرافی حجم ادرار موجود در مثانه را که پس از دفع ادرار در آن باقی مانده اندازه گیری می­شود.

سیستوسکوپی

در صورت وجود خون در ادرار بیمار، با استفاده از لولۀ باریکی که بر سر آن یک دوربین متصل است مثانه و مجاری ادراری بیمار را مشاهده و بررسی می­کنند.

بیوپسی مثانه و مجاری ادرار

یک قسمت کوچکی از بافت مثانه برای آزمایش نمونه برداری می­شود که اغلب در حین سیستوسکوپی انجام می­شود.

بسط دادن مثانه

در این روش بیمار را بیهوش کرده و به منظور اندازه گیری ظرفیت مثانه، مثانه را از مایع یا گاز پر می­کنند که طی فرایند سیستوسکوپی انجام می­شود.

این روش گاهی به عنوان یک روش درمانی برای افزایش ظرفیت مثانه نیز انجام می­شود.

کشت مایع پروستات

گر چه این روش، متداول  نیست، اما پزشک در صورت لزوم در آقایان با فشار در قسمت پروستات، قسمتی از مایع پروستات را برای آزمایش، نمونه برداری می­کند.

 درمان سندرم مثانه دردناک

مرحلۀ اول درمان: درمان خانگی یا درمان از طریق سبک زندگی

تقریباً نیمی از موارد ابتلا به سیستیت بینابینی به خودی خود از بین می­رود و از میان کسانی که به درمان نیاز دارند، تعداد قابل توجهی از آنها درمان شده و به زندگی عادی خود بر می­گردند.

درمان، عمدتاً به معنای کنترل علائم و یافتن ترکیب درستی از روش­های درمانی است که ممکن است با آزمون و خطا همراه باشد و برطرف کردن علائم هفته­ ها و ماه­ ها به طول انجامد.

اولین مرحله از درمان این است که از محرک­ها و هرآنچه که به تشدید علائم منجر می­شود، دوری کرده و برای قابل تحمل کردن علائم، تغییراتی را در سبک زندگی ایجاد کرد.

تمرین نگه داشتن ادرار

با تمرین و تکرار می­توان به مثانه یاد داد که ادرار را به مدت طولانی تری در خود نگه دارد، برای مثال اگر هر 30 دقیقه نیاز به دفع ادرار است، آن را به هر 45 دقیقه افزایش داد.

  کاهش استرس

انجام 5 دقیقه فعالیت­های آرامش بخش مانند: حرکات کششی، خواندن کتاب، تکنیک­های ریلکسیشن، صحبت کردن با یک دوست و مراقبه، در کاهش استرس نقش بسزایی دارند.

  استفاده از لباس زیر و شلوار گشاد

لباس­های تنگ ممکن است مثانه را تحت فشار قرار دهد.

انجام ورزش­های کم تحرک

برای مثال پیاده روی یا حرکات کششی.

خودداری از خوردن غذاها و نوشیدنی­های محرک

در ادامه به برخی از آن­ها اشاره خواهد شد.

ترک کردن سیگار

به تجربه می توان متوجه شد که مصرف برخی خوراکی­ها، مثانه را تحریک می­کند، البته ضرورتی ندارد مصرف همۀ آن­ها را یکباره کنار گذاشت.

با اینحال باید توجه کرد که با مصرف کدام مواد غذایی، علائم ممکن است تشدید شود که این روش یک ایده خوب برای پرهیز غذایی و کنترل علائم است.

همچنین بیمار باید به احساس درد مثانۀ خود و تغییرات آن توجه داشته باشد. در ذیل به برخی از مواد غذایی تحریک کنندۀ مثانه اشاره شده است البته ممکن است تاثیر آن­ها در همۀ افراد یکسان نباشد.

رایج ترین محرک­های غذایی:
  • مرکبات مانند پرتقال و لیمو و …
  •  گوجه فرنگی
  •   شکلات
  • نوشیدنی­های کافئین دار مانند قهوه و نوشابه
  •   نوشیدنی­های گازدار
  • نوشیدنی­های الکلی
  • غذاهای پرادویه
  • شیرین کننده ­های مصنوعی
رژیم غذایی سیستیت بینابینی

بهتر است در خصوص رژیم پرهیزغذایی با یک متخصص مشورت کرد که کمک بسیاری به شناخت تاثیرات موارد غذایی بر روی مثانه خواهد داشت.

بیشتر بخوانید: بیماری عصبی و مشکل کنترل مثانه

مرحلۀ دوم درمان: روش­های پزشکی درمان­ سیستیک بینابینی

اگر تغییر سبک زندگی در روند درمان کافی نبود باید مرحلۀ دوم از درمان، که درمان پزشکی است را آغاز کرد.

  فیزیوتراپی

در این روش از تکنیک­های مختلفی برای تسکین عضلات لگن استفاده می­شود.

آمی تریپتیلین

این دارو اسپاسم مثانه را کنترل می­کند و پرکاربردترین داروی خوراکی برای درمان IC است.

پنتوسان (المیرون)

عملکرد این دارو بر روی مثانه هنوز به درستی مشخص نشده، احتملاً این دارو به بازسازی پوشش بافت مثانه کمک می­کند و مصرف آن به منظور تسکین علائم شاید چندین ماه به طول انجامد.

هیدروکسیزین

این دارو یک آنتی هیستامین است و مصرف آن برای افرادی که تکرر ادرار دارند اثربخش خواهد بود.

دی متیل سولفوکسید (DMSO)

در بیمارانی که سایر داروها موثر نبوده­ اند، پزشک این دارو را همراه با سوند وارد مثانه می­کند که درد و التهاب بیمار کاهش خواهد­­یافت.

اگرچه پزشکان اغلب این روش را توصیه نمی­کنند چرا که ممکن است به طور موقت علائم را تشدید کند. در خصوص بکارگیری این روش بهتر است به چندین پزشک متخصص مراجعه شود.

مرحلۀ سوم درمان سیستیک بینابینی

در صورتی که مرحلۀ دوم از درمان نیز موثر واقع نشد، پزشک مرحلۀ سوم را پیشنهاد خواهد کرد.

این افراد به سیتوسکوپی نیاز خواهند داشت، روشی که اغلب در اتاق عمل تحت بیهوشی برای دیدن مثانه استفاده می­شود.

در صورتی که بیمار تاکنون توسط یک اورولوژیست (پزشک متخصص در زمینۀ مثانه و ناراحتی­های مثانه) ویزیت نشده باشد، پزشک ابتدا بیمار را به یک متخصص اورولوژی معرفی می­کند.

از روش­های درمانی این مرحله می­توان موارد زیر را نام برد.

کشش مثانه. مثانه با مایعات پر شده و دیوارۀ آن به آرامی کشیده می­شود که این کار ممکن است به تسکین علائم کمک کند.

معمولاً کمتر از 6 ماه این روش، در تسکین علائم موثر خواهد بود در غیر این صورت تکرار و ادامۀ درمان توصیه می­شود.

استروئیدها. در صورتی که بیمار زخم ­هایی به نام ضایعات هانر در مثانه داشته باشد، پزشک اقدام به  برداشتن یا سوزاندن  آن­ها و یا تزریق استروئید به آن­ها خواهد کرد.

مرحلۀ چهارم درمان سیستیک بینابینی

در صورتی­که تغییرات شیوه زندگی، داروها و روش­های ذکر شده در بالا به اندازه کافی موثر نباشد و علائم بیماری بر کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی بگذارد، متخصص اورولوژیست مرحلۀ چهارم از درمان­ را آغاز خواهد کرد:

  عصب زدایی. پزشک با استفاده از وسیله ای که لرزش­های الکتریکی خفیفی را به عصب­های بیمار منتقل می­کند، سعی در تغییر عملکرد، آن­ها خواهد کرد.     

تزریق OnabotulinumtoxinA (بوتاکس). این کار به طور موقت عضلات مثانه را فلج خواهد کرد که در تسکین بخشی از درد موثر خواهد بود.

التهاب سندرم مثانه دردناک

آخرین مرحلۀ درمان سیستیک بینابینی

در صورتی که هیچ یک از مراحل گفته شده جواب نداد از این روش، استفاده خواهد شد.

سیکلوسپورین. این دارو سیستم ایمنی بدن بیمار را مهار می­کند(عملکرد سیستم ایمنی را ضعیف می­کند).

عمل جراحی. این روش، به ندرت و در مواقعی که هیچ یک از روش­های ممکن موثر نبود استفاده می­شود.در این روش پزشک، مثانه را از بدن فرد خارج می­کند و مسیر دیگری برای خروج ادرار از کلیه به بیرون ایجاد خواهد کرد. 

اگر هیچ یک از روش­های درمانی IC موثر واقع نشد، مدیریت درد با استفاده از مسکن­ها، طب سوزنی یا روش­های دیگر نیز در برطرف کردن علائم می­تواند اثربخش باشد.

بیشتر بخوانید: درمان مشکلات مثانه و کنترل آن
بیشتر بخوانید: تست یو دی اس یا تست نوار مثانه

همانطور که گفته شد تشخیص بیماری سندرم مثانه دردناک مشکل است بهتر است در صورت بروز علائم التهاب مثانه یا سیستیت، مانند تکرر ادرار و درد مثانه فورا به پزشک مراجعه کنید. برای معاینه، تشخیص و درمان مشکلات مثانه در کلینیک یادمان واقع در غرب تهران با شماره های زیر تماس بگیرید.

کلینیک یادمان با مدیریت دکتر علی حاجب در بخش اورولوژی آماده ارائه انواع خدمات درمانی و آزمایشگاهی به بیماران بیماری های اورولوژی است.

آدرس و اطلاعات تماس کلینیک یادمان

شماره های تماس کلینیک یادمان : 02188074196 / 02188088541


این مطلب را اشتراک گذاری کنید